Oskaruzenia o wojnie handlowej między Etiopią a Erytreą w obliczu starć granicznych i zmieniających się sojuszy regionalnych

Relacje między Etiopią a Erytreą uległy pogorszeniu, prowadząc do bezpośrednich konfrontacji militarnych przez granicę i wzajemnych oskarżeń o wywołanie nieprowokowanej wojny. Addis Abeba formalnie zwróciła się do Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie tego, co określiła jako pełnoskalową inwazję, twierdząc, że erytrejskie jednostki zmechanizowane wdarły się do regionu Tigraj do 60 kilometrów w głąb lądu, co wywołało etiopskie uderzenia dronami w pobliżu Adigrat. W odpowiedzi Asmara odrzuciła twierdzenia o inwazji lub wspieraniu bojowników Frontu Wyzwolenia Ludu Tigraj (TPLF), twierdząc, że Etiopia fabrykuje preteksty do przejęcia portu Assab nad Morzem Czerwonym. Starcia te mają miejsce w obliczu całkowitego zerwania dwustronnych relacji dyplomatycznych i powstania regionalnego porozumienia pod przewodnictwem Egiptu, w skład którego wchodzą Erytrea, Sudan i Somalia, mającego na celu przeciwdziałanie etiopskim ambicjom morskim i sporom o prawa do wody.

// Tło

Etiopia stała się krajem bez dostępu do morza po uzyskaniu niepodległości przez Erytreę w 1993 roku, a oba narody stoczyły wielką wojnę graniczną w latach 1998-2000. Relacje zostały znormalizowane w 2018 roku za rządów etiopskiego premiera Abiya Ahmeda, co doprowadziło do walki sił erytrejskich ramię w ramię z etiopskimi wojskami federalnymi podczas wojny w Tigraj w latach 2020-2022 przeciwko TPLF. Jednak więzi uległy pogorszeniu po tym, jak Erytrea została wykluczona z listopadowego 2022 roku porozumienia pokojowego w Pretorii, które zakończyło tę wojnę. Napięcia znacznie wzrosły po tym, jak premier Abiy ogłosił, że zapewnienie bezpośredniego dostępu do Morza Czerwonego jest imperatywem narodowym, co Asmara uznała za egzystencjalne zagrożenie dla swojego terytorium, podczas gdy Kair i Addis Abeba pozostają w sporze o Wielką Tamę Odrodzenia Etiopii.

// Dlaczego to ważne

Eskalacja grozi przekształceniem wewnętrznych powstań w północnej Etiopii w bezpośrednią wojnę międzypaństwową między dwiema silnie uzbrojonymi armiami regionalnymi. Konfrontacja ta bezpośrednio zagraża stabilności korytarza żeglugowego Bab el Mandeb i formalizuje wrogi blok dyplomatyczny Egiptu, Erytrei, Sudanu i Somalii przeciwko Etiopii. Obserwatorzy muszą monitorować, czy zaangażowanie Rady Bezpieczeństwa ONZ powstrzyma dalsze działania militarne oraz czy utrzymają się transgraniczne ataki dronami w okolicach Adigrat.

// Kluczowe wydarzenia

• Ethiopski minister spraw zagranicznych Gedion Timothewos formalnie oskarżył Erytreę o pełnoskalową inwazję na głębokość do 60 kilometrów w głąb Tigraj, w liście do Rady Bezpieczeństwa ONZ powołując się na prawo do samoobrony.
• Erytrejski minister informacji Yemane Gebremeskel odrzucił te zarzuty, twierdząc, że Addis Abeba prowadzi nieprowokowaną agresję w celu przejęcia portu Assab nad Morzem Czerwonym.
• Monitor konfliktów ACLED poinformował o etiopskich uderzeniach dronami przeciwko erytrejskim siłom i pojazdom wojskowym operującym w pobliżu przygranicznego miasta Adigrat.
• Relacje dyplomatyczne między oboma krajami całkowicie się załamały po zamknięciu ambasad i wzajemnych wydaleniach dyplomatów.
• Egipt, Erytrea, Sudan i Somalia utworzyły sojusz dyplomatyczny na szczycie w New Alamein, deklarując, że zarządzanie Morzem Czerwonym należy wyłącznie do jego państw nadbrzeżnych.